نگاهی به "مجسمه داریوش"در مصر
نگاهی به "مجسمه داریوش"
مجسمه داریوش نشانهای از باشندگی هخامنشیان در مصر است
اولین باشندگی هخامنشیان در مصر به دوران کمبوجیه پسر کوروش باز میگردد.او درسال ۵۲۵ پیش از میلاد، در لشکرکشی به مصر توانست مقابل فرعون پسامتیخ سوم (Psammetichus III) از سلسله بیست و ششم فراعنه مصر پیروز شود و آن کشور را به یکی از ساتراپیها یا ایالات هخامنشی تبدیل کند.
پس از کمبوجیه داریوش اول نیز بر مصر حکومت کرد. داریوش به منظور دسترسی آسانتر از راه دریا به مصر که جزو قلمرو او محسوب میشد، راه یا کانال دریایی میان رودخانه نیل و دریای سرخ را که اکنون دریای مدیترانه را به دریای سرخ متصل می کند را دوباره برقرار کرد.
طبیعتاً باشندگی شاهنشاهان هخامنشی در مصر سبب تاثیرگذاری هنر، معماری و مهندسی مصری و هخامنشی بر یکدیگر شده که دراینجا به یک نمونه از آن اشاره میکنیم:
در سال ۱۹۷۲ میلادی و در جریان حفاریهای باستانشناسی در شوش، مجسمهای سنگی و بدون سر از داریوش اول به دست آمد. روی پایه این مجسمه علاوه بر استفاده از خط میخی (به پارسی باستان، ایلامی و آکدی) از خط هیروگلیف مصری نیز استفاده شده است و اکنون در موزه ملی ایران نگهداری میشود.
به اعتقاد برشانی (Bresciani) این مجسمه استفاده از متون چند زبانی را به عنوان ابزاری سیاسی تایید کرده و همچنین نشان آن است که داریوش اهمیت مصر و فرهنگ آن را به خوبی میشناخته است.
در چند جای این مجسمه با استفاده از علایم هیروگلیف نام داریوش تکرار شده است. مجسمه که پیکر پادشاه را در جامه پارسی، با خنجری حمایل کمر و دستی مشت شده روی سینه نشان میدهد، از قسمت سینه به بالا شکسته است.
نوشتههای میخی روی مجسمه نشان میدهد که داریوش خود دستور ساختن مجسمه را داده است تا آیندگان بدانند که «مرد پارسی» پیروز مصر بوده است.
تحقیقات هیات فرانسوی نیز روی جنس سنگ به کار رفته در تندیس نشان داد که از نوعی سنگ که در معادن سنگ وادی حمامات مصر یافت میشود، ساخته شده است و سپس به ایران و به شوش انتقال پیدا کرده و در کنار دروازه ورودی کاخ سلطنتی نصب شده است.
با این حال نوشتههای روی مجسمه، نشانگر این است که قرار بوده مجسمه در مصر باقی بماند، اما مشخص نیست به چه دلیل به ایران آورده شده است.
روی پایه مجسمه نمادهایی از ملل تحت تسلط داریوش حکاکی و نام آنها نیز با هیروگلیف درج شده است. در بخش مرکزی این قسمت نماد «هاپی» خدای رودخانه نیل تصویر شده است.برخی باستانشناسان احتمال میدهند مجسمه از راه دریایی و از طریق همان کانالی که داریوش دستور حفر آن را صادر کرد به ایران آورده شده باشد.
(خداي بزرگ است اهورامزدا، که اين زمين را آفريد، که آسمان را آفريد، که مردم را آفريد، که شادي را براي مردم آفريد، که داريوش شاه را آفريد . اين پيکره سنگي که داريوش شاه دستور داد در مصر ساخته شود از آن جهت که از اين پس هر که آن را ديد بداند که مرد پارسي مصر را در دست دارد.
من داريوش، شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه کشورها، شاه در اين زمين بزرگ، پسر ويشاسب هخامنشي. داريوش شاه گويد، اهورامزدا بپاياد هر آنچه کرده است.)
متن بالا برگردان کتيبه تنديس داريوش است.
گزیده روز تارنما:
سرویس خواندنی ها- خواندنی های تاریخ و فرهنگ ایران41
گزارش تصویری: گردهمایی هیات رییسه نهادهای زرتشتی تهران
